Interview Alain Finkielkraut

Voor gïnteresseerden: ik zag net dat het volledige interview met de filosoof Alain Finkielkraut, dat ik maakte voor Knack, hier te lezen is. Hij levert een interessante analyse over de huidige problemen in Frankrijk.

CPE in de prullenbak: democratie verliest

Het Franse arbeidscontract voor jongeren Contrat Première Embauche (CPE) is van tafel. President Jacques Chirac en premier Dominique de Villepin kondigden zojuist aan het te vervangen door een pakket maatregelen die de toegang tot de arbeidsmarkt voor laagopgeleide jongeren met de grootste problemen makkelijker moet maken. De democratie heeft verloren van de straat.

Wat vinden jullie?

Straat verslaat parlement.
Foto: Olivier van Beemen

Nieuwe beslissing in CPE-crisis

Weer een beslissende dag in de CPE-crisis vandaag. Premier Dominique de Villepin kondigt om 10.30 een vervangend plan aan. De studentenbonden hebben hun goede wil alvast getoond door demonstraties aan te kondigen voor morgen, donderdag en volgende week dinsdag, zonder dat ze weten wat het nieuwe voorstel inhoudt. Parijsblog.nl houdt u op de hoogte.

Waterloo?

Hier uw CPE-correspondent in Parijs: vandaag alweer een belangrijke dag in het conflict tussen de bonden en... ja wie eigenlijk nog: UMP, Sarkozy, de regering, Chirac? Niet echt meer premier Dominique de Villepin in ieder geval. Die geeft vandaag een persconferentie, waarin hij misschien aankondigt dat hij opstapt. Gisteren zei hij in ieder geval 'alle nodige conclusies te trekken die in het nationaal belang zijn'. Sindsdien wordt heftig gespeculeerd op zijn voortijdig ontslag, hoewel 'bronnen op Matignon' (waar de premier gevestigd is) dat ontkennen. Lees mijn verhaal onder meer in het Brabants Dagblad.

Ik hoop dat hij aanblijft. Het is een slechte zaak als de premier capituleert door toedoen van de straat. Zijn grootste fout is volgens mij dat hij inderdaad beter voor de stemming over het CPE had kunnen overleggen met de sociale partners dan erna, zoals onder meer in Nederland gebruikelijk is. Anderzijds is die beslissing best goed te praten. De Franse vakbonden vertegenwoordigen slechts 8 procent van de beroepsbevolking en de grootste studentenbond, Unef, 1,3 procent van de studenten. Desalniettemin staan zij bekend als uiterst ontoegeeflijk: het is zeer de vraag of de partners hadden ingestemd met welke flexibilisering dan ook, terwijl die toch echt noodzakelijk is om jongeren aan een baan te helpen.

Nieuw, 12.54. Premier Dominique de Villepin geeft niet op, zo bleek zojuist uit de maandelijkse persconferentie. 'Ik zal de missie die de president van de Republiek mij heeft toevertrouwd, volbrengen,' zei hij. 'Een dialoog zonder taboes' moet nu de oplossing bieden. Probleem is dat de protestbeweging niet bereid is ook maar één druppel Vittel bij de Bordeaux te doen, wat de regering wel deed door de proeftijd te halveren en de schriftelijke ontslagmotivatie te verplichten.
De beweging gaat door tot het CPE van tafel is. Opnieuw hebben de bonden het lef de regering, die voortkomt uit de gekozen volksvertegenwoordiging, een 'ultimatum' te stellen: als de tekst voor 17 april niet in de prullenbak ligt, gaan ze weer massaal de straat op. Aanstaande dinsdag vindt ook alweer een landelijke demonstratie plaats van studenten en scholieren.

Wat vinden jullie? Mag Dominique de Villepin blijven zitten of moet hij opnieuw gedichten en biografieën schrijven over zijn held Napoleon?

Lees mijn verhaal in onder meer BN/De Stem

Weer 1 à 3 miljoen stakers; weer onrust

Place de la République vanmiddag. Foto: Olivier van Beemen

Een vergelijking tussen de Franse toestanden en het voortslepende conflict tussen Israël en de Palestijnen is natuurlijk grotesk, maar de huidige stakingsdag in Frankrijk leek wel verdacht veel op die van vorige week. Opkomst: opnieuw 1 à 3 miljoen, opnieuw rellen, studenten die nog steeds door willen gaan tot het CPE van tafel is en de regering die in principe niet verder wil gaan dan de eerdere concessie: halvering van proeftijd en motivatie van eventueel ontslag.
Morgen gaan afgevaardigden van de regeringspartij UMP, die de absolute meerderheid heeft in het parlement, overleggen met studenten en vakbonden, onder leiding van minister van Binnenlandse Zaken Nicolas Sarkozy. Die wordt door sommigen als de eigenlijke premier gezien op dit moment.
Voor mij was het nog drukker dan de afgelopen dagen en weken. Vanmorgen en -middag mee met de staking, vervolgens een interview waarover ik later meer zal schrijven en zojuist ben ik nog even gaan kijken op Place d'Italie, waar de stakingsoptocht eindigde. Toen de flesjes en straatstenen niet al te ver van mijn hoofd voorbij vlogen (ok, beetje overdreven, maar het was best angstaanjagend), besloot ik dat het wel weer voldoende was voor vandaag.

Lees mijn verhaal onder meer in De Stentor.

Staking tegen CPE in Parijs begonnen

Place de la République vanmiddag om half drie. Foto: Olivier van Beemen

De stakingsoptocht tegen het arbeidscontract CPE in Parijs is weer begonnen. De studenten en de stakende werknemers hebben mazzel: het is stralend weer. Ik volgde vanmorgen een groepje Sorbonne-studenten van de linkse vakbond UNEF, die door zullen demonstreren tot het CPE definitief van tafel is. Daarover ga ik nu rap een verhaal schrijven, want aan het eind van de middag heb ik een interviewafspraak met een belangrijke Franse opiniemaker. In steden waar de opkomst eerder begon, zoals Marseille, lijkt de opkomst ongeveer even hoog als vorige week, toen één à drie miljoen Fransen de straat op gingen. Later meer.

Achter de muur van Quartier Latin

Place de la Sorbonne, een vrijwel verlaten terras achter de ijzeren omheining die het plein scheidt van de Boulevard Saint-Michel. Foto: Olivier van Beemen

Vandaag liet de gendarmerie me toe tot de afgesloten zone rond de Sorbonne, in Quartier Latin. Rond Frankrijks oudste universiteit (1150) staat sinds drie weken een ruim twee meter hoge ijzeren omheining om te voorkomen dat de universiteit opnieuw bezet wordt. De agenten hebben meestal de order slechts bewoners toe te laten, maar soms mogen ook anderen door het hek naar binnen. Duidelijke criteria daarvoor konden ze me niet noemen.
Een rare situatie. Het doorgaans altijd levendige plein baadde in een aangenaam lentezonnetje, maar kreeg slechts bezoek van een enkele verdwaalde terrasganger. Verder waren het uitsluitend ordediensten die aanwezig waren.
De plaatselijke horeca heeft het zwaar. Eerst richtte een groep relschoppers aanzienlijke materiële schade aan, waarna nu de clientèle wegblijft. Lees mijn verhaal hier en in de andere GPD-kranten.

Morgen op dit weblog: een verslag van de nieuwste grote staking in Parijs, waarbij ik een paar uurtjes meeloop met een aantal Sorbonne-studenten van de vakbond UNEF.

Staking in Parijs gaat morgen door

Ik heb het erg druk gehad de laatste dagen en daardoor weinig tijd over voor mijn weblog. Zoals de welingelichte lezer weet, hield president Jacques Chirac vrijdag een langverwachte toespraak waarin hij tegemoet is gekomen aan de voornaamste eisen van de demonstranten. Hij verkort de proeftijd van het arbeidscontract CPE van twee naar één jaar en verplicht de werkgever een schriftelijke in plaats van een mondelinge motivatie te geven voor een eventueel ontslag van een contractant. Chirac is dus gezwicht voor de druk van de straat. Lees erover in onder meer Het Parool.
Toch zijn oppositie, studenten, vakbonden en - volgens een peiling - een meerderheid der Fransen nog steeds niet tevreden. De strijd gaat door tot het CPE helemaal van tafel is, hebben ze aangekondigd. Morgen wordt er dus opnieuw gestaakt en gedemonstreerd, onder meer in het openbaar vervoer.
Thalys en Eurostar rijden naar verwachting opnieuw zonder problemen, net als de meeste binnenlandse TGV's en ongeveer de helft van de intercity's ('Corail'). Ook de metro van Parijs en de RER-treinen naar de voorsteden zullen goeddeels rijden, mede dankzij een recent ingevoerde wet die ov-bedrijven verplicht ook tijdens stakingen een minumum aan dienstverlening aan te bieden. De Franse tak van Air France KLM zal op de internationale verbindingen waarschijnlijk weinig hinder ondervinden. De dienstregeling van binnenlandse vluchten daarentegen is op stakingsdagen wel vaak hevig ontregeld. Lees ook in BN/De Stem.

Update, 15.35
Morgen gaat de staking van Place de la République via Bastille en de Pont d'Austerlitz naar Denfert-Rochereau. Ongeruste toeristen en bewoners blijven dus in het westen van de stad. Ook de arrondissementen 1 tot en met 6 zouden rustig moeten blijven. Nogmaals: de demonstraties zijn normaalgesproken ongevaarlijk en je loopt geen levensgevaar als je toevallig in de optocht belandt. Alleen oppassen op de eindbestemming (Denfert), daar wil het wel eens uit de hand lopen.

Van het stakingsfront

Stakingsoptocht in Parjs, nabij Gare d'Austerlitz. Foto: Olivier van Beemen

Ik heb me vandaag maar niet te lang in de massa begeven. Alle stakingen/demonstraties lijken eigenlijk nogal op elkaar. Iedereen schreeuwt dat het arbeidscontract voor jongeren CPE moet worden afgeschaft en hoe slecht de regering is, tot groot genoegen van oude communisten en trotskisten die weer van hun stoffige zoldertjes komen om bladen als Rouge en Révolution internationale te verspreiden. Daar komt het in het kort op neer. De opkomst schijnt wel weer erg hoog te zijn. De vakbonden zelf spraken al van tweeënhalf miljoen demonstranten in heel Frankrijk. In Parijs, waar 4000 man politie is ingezet, zouden de eerste ongeregeldheden alweer plaats hebben gevonden.

Lees hier mijn verhaal.

Grote staking Parijs en rest van Frankrijk

Gisteren was ik naar Louise Attaque in de aangename muziekhal Vorst Nationaal (Forêt Nationale) in Brussel. Mooi concert. Ondanks de staking had ik vanmorgen weinig problemen met de Thalys, 10 minuutjes vertraging: dat gebeurt wel vaker. Thalys en Eurostar ontsnappen meestal aan stakingen.

Het was vanmorgen nog rustig in de stad. Wel moest ik een kleine omweg maken, niet wegens stakers maar wegens een bezoek van de koning van Spanje... In Parijs begint de optocht op dit moment op Place d'Italie. De opkomst zal mogelijk iets lager liggen door de regenbuien die Parijs teisteren. Opnieuw wordt gevreesd voor rellen aan het einde. Ik ga zo meteen eens kijken (niet voor de rellen dit keer). Later meer dus...

Politiek debat terug in Frankrijk

Foto: Olivier van Beemen

Hoe nutteloos en onterecht ik de demonstraties tegen het CPE ook mag vinden, het is wel leuk dat het politieke debat helemaal terug is in Frankrijk. Overal hoor je jonge en oude Parijzenaars in discussie over de demonstraties en de zin en de onzin van het arbeidscontract voor jongeren.
In restaurants en cafés kijken groepjes studenten naar elkaar en vragen zich af tot welk 'kamp' de ander hoort: demonstreren of weer naar de faculteit? Studente Anne-Mareille Dubois verwacht dat de tweedeling tussen beide groepen voort zal bestaan, ook wanneer de rust is weergekeerd op de universiteiten.
Sommigen nemen het zekere voor het onzekere en maken hun standpunt openbaar. Tijdens mijn hardloopsessietje in de Jardin du Luxembourg gisteren liep er een studente rond met 'Oui au CPE' op haar T-shirt. Even later op de fiets stond ik achter een vertegenwoordigster uit het andere kamp voor het stoplicht te wachten (foto). Rêve générale was gisteren hun niet slecht gevonden slogan: 'Algemene droom', een woordspeling op grève générale, de algemene staking. Die is voor dinsdag aangekondigd.

Opnieuw demonstraties en staking in Frankrijk

Gisteren was het weer raak. Een nieuwe studenten- en (vooral) scholierendemonstratie in Parijs en in veel provinciesteden met opnieuw een gewelddadig staartje. In totaal in Frankrijk ruim 400 arrestaties. Het begint voorspelbaar te worden. Ik ben nog even gaan kijken op het plein voor de Dôme des Invalides, waar de confrontatie tussen CRS (Franse ME) en de jongeren plaatsvond. Ik moet toegeven dat ik wel een beetje sensatiezuchtig ben.
Napoleon (die overigens niet echt in de Dôme schijnt te liggen) zag dat het weer goed mis was. Ook in Parijs werden ongeveer 150 jongeren aangehouden (foto). Volgens een Italiaanse fotograaf die al langer aanwezig was, ging het niet om de grootste relschoppers, die auto's in brand hadden gestoken en straatstenen naar de politie hadden gegooid. Die waren volgens hem al lang weg.
Dinsdag volgt een grote landelijke staking. Spoorwegen, de metro van Parijs en de lijnen van Air France zullen hevig ontregeld zijn. De treinen van Thalys (tussen Nederland en Parijs) rijden in principe wel gewoon, maar de maatschappij heeft voor de zekerheid zijn geld-terug-bij-vertraging-programma tijdelijk stopgezet.

Voor de kranten schreef ik gisteren een verhaal waarin de politiek centraal staat.

Foto: Olivier van Beemen

Libération geeft tips tegen traangas

De linkse krant Libération leeft door het studentenprotest de afgelopen weken helemaal op. De oplage, die de laatste jaren sterk daalde, stijgt weer iets en de krant kan zijn engagement weer volop tonen.

Zo is de pagina Vous vandaag gewijd aan bescherming tegen traangas, dat de CRS (Franse ME) gebruiken als protesten uit de hand dreigen te lopen. Zelf maakte ik het afgelopen zaterdag voor het eerst mee: niet aangenaam voor ogen en luchtwegen, maar gelukkig snel uitgewerkt en niet schadelijk. Het viel me trouwens op dat enkele fotografen en een cameraman goed voorbereid waren. Zij stonden plaatjes te schieten cq te filmen met helm (tegen de flessen die de jongeren niet ver genoeg gooien en in eigen kamp terecht komen) en grote beschermende brillen. De journalistiek is een zwaar vak...

De tips tegen traangas:

- Zet een ski- of duikbril op
- Houd een sjaal voor neus en mond
- Nooit in je ogen wrijven
- Spuit wat citroen op je sjaal. Dat filtert het gas. Azijn of appelcider werken ook.
- Was je goed en maak je niet op. Vuil en make-up trekken het gas aan.

Wat Libération niet vermeldt, is dat je ook gewoon weg kunt blijven van de gewelddadige confrontaties, wat vrij gemakkelijk is. Een vreedzame demonstratie ontaardt over het algemeen niet van het ene op het andere moment in een confrontatie tussen CRS en studenten.

Zie ook mijn eerdere bericht over Libération en dit bericht op De Nieuwe Reporter.

Studenten verdeeld in twee kampen

Elise Blondel en Anne-Mareille Dubois. Foto's: Olivier van Beemen

Gisteren en vandaag twee studentes van de Sorbonne geïnterviewd. Elise Blondel (22 jaar, vierdejaars internationale betrekkingen) is fel tegen het CPE en wil dat de regering het zo snel mogelijk intrekt. Anne-Mareille Dubois (20, derdejaars politicologie) daarentegen vindt dat premier Dominique de Villepin niet moet zwichten voor de druk van de straat. Zij wil juist zo snel mogelijk weer naar de faculteit.

Lees het verhaal hier.

Protest tegen stakers groeit

Studenten protesteren op de Place du Panthéon tegen de blokkades op hun universiteiten. Foto: Olivier van Beemen

Ook het protest tegen de stakingen neemt toe. Op dit moment demonstreren studenten bij het Panthéon, waar ik net even ben gaan kijken. Ongeacht of de antiblokkadestudenten nu voor of tegen het arbeidscontract CPE zijn, zij willen gewoon naar de universiteit. De anti-CPE-demonstranten schijnen - bijzonder kinderachtig - gestemd te hebben dat hun optocht vandaag ook langs het Panthéon gaat, terwijl ze dat aanvankelijk niet van plan waren. Mocht het tot een confrontatie komen, dan word ik gebeld...
Eén van de slogans van de antiblokkadestudenten: Il est interdit d'interdire d'étudier (het is verboden te verbieden te studeren), een parafrase van de Mai '68-leuze: Il est interdit d'interdire. De anti-CPE-groep is wel vele malen groter. Het gaat om vele duizenden tegen enkele honderden. Toch is het veelzeggend, omdat de studenten die willen studeren minder snel de straat op gaan. Voor veel aanwezige twintigers was het hun eerste demonstratie ooit, wat binnen andere groepen zeldzaam is in Frankrijk.

Quartier Latin: nieuws op straat

Gendarme bij bezette Sorbonne ruim anderhalve week geleden, toen er nog geen ijzeren versperring was. Links de universiteit met studenten. Foto: Olivier van Beemen.

Meer dan ooit ligt, staat en loopt het nieuws op dit moment op straat in Parijs. Zojuist heb ik ontdekt dat de dichtsbijzijnde flessenbak verwijderd is (dit is nog niet het nieuws...). Die staat toevallig ook op enkele tientallen meters van de Sorbonne-universiteit: vast geen toeval. Ik vraag een gendarme die er vlakbij staat, of hij soms weet waar de bak naar toe is verhuisd.
Die heeft geen idee, maar is wel in voor een gesprekje. Ik vertel niet dat ik journalist ben, want ordebewakers mogen eigenlijk niet met de pers praten. Zijn team komt uit Beaune in Bourgondië, meer bekend om zijn voormalige hospitaal Hôtel Dieu en zijn wijnen, dan om onlusten. Parijs is voor hem goeddeels onbekend en hij vindt het er maar koud.
Gendarme en CRS (Franse ME) zijn uit alle delen van het land gekomen ter versterking. Aan de nummerborden herken je de herkomst: onder meer Lyon (69), Metz (57) en Rennes (35).
Hij vertelt dat de ordebewakers (Franse ME) de uitdrukkelijke opdracht hebben passief te blijven, hoe ze ook uitgedaagd worden. De grootste angst is een bavure, een te harde charge waarbij zwaargewonden of doden zouden vallen. Die kan de regering een jaar voor de verkiezingen missen als kiespijn, vertelt de gendarme.
Mogelijk is dat zaterdag op Place de la Nation al gebeurd. Tijdens de rellen na de demonstratie raakte een vakbondslid van de post ernstig gewond. Hij ligt in coma en verkeert in levensgevaar. Officiële bronnen benadrukken dat er veel alcohol in zijn bloed zat, maar de linkse krant Libération wil doen geloven dat het de schuld van de CRS is.

Hoe het ook zij, net als tijdens de voorstadrellen, valt me op hoe onberispelijk de ordediensten, die toch niet zo'n fijne reputatie hebben, zich in het algemeen gedragen. Net als de gendarme bij mijn flessenbak zitten de meesten allesbehalve voor hun plezier al weken in Parijs. Ze worden constant geprovoceerd, uitgescholden, bekogeld en aangevallen, maar reageren zeer stoïcijns. Alleen als het echt uit de hand dreigt te lopen, treden ze op.
De actievoerders vergeten voor het gemak dat veel CRS en gendarmes hun baan allerminst kiezen uit voorliefde voor geweld. In een land waar de (jeugd)werkloosheid hoog is, heb je de banen nu eenmaal niet voor het uitkiezen.

Na de flessenbakepisode ga ik hardlopen in de Jardin du Luxembourg. En alweer hoor ik een demonstratie. Verbaasd dat het alweer begonnen is - de demonstratie staat later gepland - zie ik dat het gaat om een protest tegen genetisch gemodificeerde organismen. Het is een groepje van enkele tientallen aanhangers van boerenleider José Bové. Het arbeidscontract CPE moet het ook ontgelden, want dat blijkt slecht voor het milieu te zijn. Als demonstrant een betaald beroep was in Frankrijk, was het werkloosheidsprobleem in één klap opgelost.

Algemene staking in Frankrijk

Demonstratie vorige week donderdag. Foto: Olivier van Beemen

Het is zover: de regering negeert het vakbondsultimatum en handhaaft terecht haar wet met het arbeidscontract CPE. En dus hebben de vakbonden opgeroepen tot een algemene staking voor volgende week dinsdag.
Nog even over dat 'ultimatum': in Frankrijk is 8 procent van de werknemers lid van een vakbond (ter vergelijking, in Nederland is dat 27 procent, in België 60 en in Zweden 80). Uiteraard heeft een democratisch verkozen parlement de nodige gebreken, maar het vertegenwoordigt in ieder geval een meerderheid van de stemmende bevolking. De regering komt voort uit een kamermeerderheid. Dan vraag je je af waar bonden met zo weinig legitimiteit het lef vandaan halen een ultimatum te stellen aan de regering. Wees blij dat jullie met je 8 procent aanhang af en toe eens rond de vergadertafel worden uitgenodigd, ben ik geneigd te zeggen.
Vandaag en donderdag gaan studenten en scholieren ook weer demonstreren. Behalve ruim de helft van de Franse universiteiten zijn ook steeds meer scholen ontregeld. Frankrijk is al geen koploper in de internationale kenniseconomie en dergelijke extra achterstand is wel het laatste wat de jongeren kunnen gebruiken. Hun Nederlandse, Duitse en Amerikaanse leeftijdsgenoten, die op een internationaliserende arbeidsmarkt steeds meer directe concurrentie vormen, wachten niet tot de Fransen uitgestaakt zijn, voordat ze verder leren.

'Dood ons, dood ons'

Place de la Nation. Foto: Olivier van Beemen

Zaterdagavond half negen, Place de la Nation, Parijs. Mijn fiets besluit ik in een zijstraat te parkeren, ver van het plein waar de demonstratie tegen het arbeidscontract voor jongeren (CPE) eindigde. Niet alleen omdat ik niet wil dat hij als projectiel tegen de CRS (Franse equivalent van ME) gebruikt wordt, maar vooral omdat er zoveel glas ligt, dat een rondje over het plein me gegarandeerd zou dwingen tot een nieuwe binnen- en buitenband.
Op het plein staat een van de imposantste politiemachten die ik ooit gezien heb. Het gevecht dat volgde op de demonstratie is voorbij, maar bushokjes, telefooncellen en rondslingerende straatstenen bewijzen dat het heftig was. De fanatiekste jongeren hebben zich naar de Sorbonne begeven, hoor ik. Daar ga ik dus ook heen.
In het Quartier Latin aangekomen, zie ik dat de Boulevard Saint-Michel ter hoogte van de Sorbonne is afgezet. Na wat rondfietsen blijkt dat ik er alleen vanaf de Jardin du Luxembourg nog kan komen.
Het is half tien. De sfeer is grimmig. Enkele honderden studenten eisen de 'bevrijding van de Sorbonne' (om de universiteit vervolgens zelf weer te bezetten en waarschijnlijk de nodige schade toe te brengen, zoals vorige week ook gebeurde).
Een redelijk dronken jongen springt tegen de grote ijzeren versperring op, die de Sorbonne moet beschermen tegen de studenten. 'Jullie durven wel met je wapenstokken, hè,' roept hij naar de oproerpolitie achter het hek. 'Dood ons, dood ons.'
Ik vraag hem waarom hij de politie zo provoceert. Is hij soms uit op rellen? Hij schreeuwt me toe dat het helemaal geen provocatie is. De ME voor de universiteit, dat vindt hij pas provocatie.
En wat mijn mening over het CPE dan wel niet is, vraagt hij redelijk dreigend. Ik zeg dat dat er niet zoveel toe doet, omdat ik 'een neutrale buitenlandse journalist' ben. Gelukkig blijkt een discussie met een vriendin van hem iets gemakkelijker te verlopen. Ze verontschuldigt zich voor hem dat hij zo dronken is, maar legt uit dat ze zo wanhopig zijn over de koppigheid van de regering, dat ze dit wel moeten doen.
Samen met anderen gooit hij flessen, vuilniszakken en molotovcocktails over het hek. Een aantal keren bestormen enkele tientallen het hek, dat stevig genoeg blijkt om hun aanvallen te weerstaan.
Met twee andere jongens heb ik een redelijker gesprek, over het eventuele nut van het CPE. 'Misschien hebben wij het wel helemaal mis,' zegt student Sylvestre tot mijn verbazing als ik enkele argumenten heb gegeven waarom ik denk dat het CPE misschien helemaal zo slecht nog niet is. Toch blijft het voor Sylvestre een schandaal dat de ME de Sorbonne afschermt tegen de studenten. 'La Sorbonne nous appartient,' zegt hij: de Sorbonne is van ons.
Ondertussen blijkt ook de zijde van de de Jardin du Luxembourg afgezet door de ME. Ik bevind me in een soort niemandsland op de Boulevard Saint-Michel, aan vier kanten ingesloten door oproerpolitie. Het heeft iets surrealistisch.
Plotseling klinkt er luid gejuich. De kledingwinkel GAP heeft vlam gevat, net als een ME-busje. Reactie: een waterkanon, eerst op het vuur en dan op de menigte, en traangasgranaten. Die blijken niet bijzonder aangenaam te zijn, zoals ik al vermoedde. De ervaren oproerkraaiers hebben brillen, maar ik heb slechts mijn sjaal om me te beschermen.
Even later forceren de jongeren dan toch een bres in de ijzeren versperring. Voordat ze massaal de Place de la Sorbonne betreden, besluit de CRS dat het voldoende is. Ze sluiten de jongeren in. Voordat het echt tot meppen komt, besluit ik er vandoor te gaan. Dankzij mijn perskaart mag ik langs het cordon van de politie. Andere jongeren worden eerst uitgebreid gecontroleerd en sommigen mogen het 'slagveld' überhaupt niet verlaten. Later blijkt dat er net als op de Place de la Nation de nodige arrestaties verricht (156 in totaal) worden en dat er enkele gewonden vallen, in totaal 24 die avond, onder wie zeven ME'ers.
Ik pak mijn fiets, die goed werd bewaakt door enkele tientallen agenten, rij de hoek om richting Panthéon en zit vijf minuten later weer in mijn appartement.

Zie ook onder meer de PZC van vandaag.

Hek voor de Place de la Sorbonne, met protesterende studenten. Foto: Olivier van Beemen

BANLIEUE BLOG: Voortijdig einde

Ik zei het al: quelle ironie. Zit ik in een van de 'heetste' buurten van het land, slaat de vlam in de pan in je eigen, vrij chique wijk Quartier Latin. In overleg met de GPD-redactie heb ik besloten in Parijs te blijven tot de studentenprotesten voorbij zijn. Op een later tijdstip zal ik terugkeren naar La Grande Borne. Wordt zeker vervolgd.

Bovendien werd mijn weblog de afgelopen dagen geteisterd door technische problemen bij mijn provider Blogger. Die zijn nu - als het goed is - over.

BANLIEUE BLOG: Baldadigheid

Laat ik maar eens met de deur in huis vallen: volgens mij valt het wel mee met de ‘eisen’ en de ‘onvrede’ van zowel de voorstedelijke relschoppers in november als de studenten en de lycéens van nu. De Franse en een groot deel van de internationale pers maken in mijn ogen de fout dat ze beide bewegingen veel te serieus nemen.
Eerst de banlieue. Natuurlijk zijn er talloze misstanden in de voorsteden: mede als gevolg van discriminatie is het voor jongeren moeilijk aan een baan te komen, huurhuizen zijn slecht onderhouden en leraren beginnen in het Franse systeem hun carrière meestal tegen hun zin in een probleemwijk, terwijl juist ervaren leraren gewenst zouden zijn.
Ongetwijfeld zal de frustratie daarover mee hebben gespeeld in ‘de opstand van de voorsteden’, maar de belangrijkste motivatie was volgens mij baldadigheid, ‘overheidje pesten’. Want wat deden de ‘gerevolteerde jongeren’? Ze staken (en steken) de auto’s van hun buren in de fik, hun eigen bussen, scholen, winkels en de bedrijven waar hun ouders werkten.
Toen relschoppers op zaterdag 5 november auto’s en twee scholen in brand staken in Grigny II, een ‘concurrerende probleemwijk’, reageerde La Grande Borne een nacht later: al het glas uit de bushokjes en de telefooncellen, auto’s in de fik en beschietingen op de ME met een luchtgeweer. ‘Wat Grigny II kan, kunnen wij ook, nee beter.’
Ik heb een behoorlijk aantal relschoppers gesproken destijds. Ik weet uiteraard dat ze journalisten niet serieus nemen, maar met een aantal had ik het idee redelijke gesprekken te voeren. Als je ze vraagt naar hun beweegredenen, hoor je dat iedereen elkaar napraat. ‘Ouais, Sarko noemt ons racaille (tuig; dat was inderdaad heel dom van Sarkozy). Als hij oorlog wil, dan kan-ie die krijgen ook.’ En daarom steken jullie de auto van je buren in de fik en bekogelen jullie de brandweer met stenen? ‘Dat vinden ze niet erg, dat begrijpen ze,’ antwoordde iemand me.
Opvallend vond ik dat vooral de Franse media de relschoppers steevast neutraal jeunes bleven noemen en almaar wees op hun slachtofferpositie. Het lijkt me een belediging voor die voorstadbewoners, bijvoorbeeld de meeste meisjes, die met onderwijs en hard werken een beter leven nastreven.

Voor de rebellerende studenten en scholieren hebben de Franse media nóg meer sympathie. De situatie: het Franse parlement, rechtstreeks door het volk gekozen, neemt een wet aan waarmee de regering hoopt eindelijk iets te doen tegen de voortdurende jeugdwerkloosheid, die bijna een op de vier werkzoekende jongeren treft.
Een van de voorstellen is het ‘eerstebaan-contract’ (CPE), een nieuw arbeidscontract voor jongeren onder de 26. Een proeftijd van twee jaar moet werkgevers over de streep trekken jongeren aan te nemen. Onder de nu geldende wetgeving heeft een werknemer zoveel rechten, dat de baas nooit meer van hem of haar af kan komen als het even later toch minder goed blijkt te gaan, ofwel met het bedrijf, of met de werknemer. Twee jaar onzekerheid is natuurlijk bijzonder onaangenaam, maar ik denk dat het te prefereren is boven werkloosheid.
Daar kun je het mee oneens zijn. Dan kun je de straat op gaan om dat te laten zien en hopen dat de regering inziet dat het misschien geen goed idee is. Maar als zij dat niet doet, moet je je neerleggen bij de beslissing van de volksvertegenwoordigers. Volgend jaar zijn er verkiezingen. Als een meerderheid het met je eens is, heb je dan een nieuwe regering die het anders zal doen.
Voor veel Fransen ligt een dergelijke redenering dichtbij ‘fascisme’. Je moet naar de straat luisteren, ook al staat op absolute hoogtijdagen maximaal twee procent van de bevolking op straat. Als je niet luistert, ben je geen democraat.
Wat willen de demonstranten dan? Ik heb het hen en ook een aantal vrienden die fervent tegenstander zijn van het CPE gevraagd. Het antwoord luidt steevast: ‘Wij willen meer goede, vaste banen.’ Ja, maar dat proberen linkse en rechtse regeringen al tientallen jaren tevergeefs te bewerkstelligen. Hoe moeten die er dan komen, die vaste banen? In het beste geval volgt dan stilte, in andere (de meeste) gevallen begint het discours dat het allemaal de schuld is van het kapitalisme en het liberalisme of gewoon van Amerika.
De Franse pers stelt dit soort vragen over het algemeen niet. Die bericht slechts dat het verzet tegen de regering aanhoudt, dat de moedige studenten niet opgeven. Dat ze zelfs een motregenbuitje trotseren en dat de opkomst in geval van vakantie weliswaar iets lager was, maar dat ze er nog steeds met duizenden stonden. Blijkbaar is een vakantie-uitstapje voor veel studenten nog net iets belangrijker dan een strijd voor de toekomst. De pers heeft daar gelukkig begrip voor.
Toen ik zelf een paar keer meedeed aan een staking in de vierde of de vijfde van mijn middelbare school in Haarlem, betekende dat: biertjes kopen en met een groepje naar Amsterdam. Met pech raakte je in de optocht verzeild, waarvan je nauwelijks wist waarvoor of -tegen ze demonstreerden. Maar we kwamen vooral voor de muziekoptredens, de spanning (we streden érgens voor, eeuh waarvoor ook al weer?) en een leuk dagje uit.
Naar mijn indruk geldt in Frankrijk voor het merendeel precies hetzelfde. Veel demonstranten die ik ondervroeg, waren nauwelijks op de hoogte van de inhoud van het CPE en genoten van een zonnige dag in het centrum van Parijs. Bij de alimentations (levensmiddelenzaakjes) nabij de demonstratie stonden rijen jongeren grote blikken (meestal Nederlands) zwaar bier in te slaan of ze maakten in een groepje een fles wijn meester. Overal rook het naar wiet.
En als de rellen 's avonds uit de hand lopen, gaat het volgens de pers steevast om een ongeregeld groepje, die eigenlijk niet bij de studentenbeweging hoort. Het gaat vaak echter wel degelijk om Sorbonne-studenten die de ME bekogelen. Ze bewezen hoe diep ze kunnen zinken door bibliotheekboeken naar beneden te gooien. In totaal berokkenden ze hun universiteit voor tienduizenden euro's schade.
Dat is geen revolte, dat is baldadige criminaliteit, net als de acties van de jongeren in de banlieue.